wtorek, 17 listopada 20264°C Mżawka intensywna
Biznes30 czerwca 2026

Zapomniane podziemia i sekrety zabrzańskiej starówki – historie, które skrywają mury

Średniowieczne fundamenty pod współczesnym brukiem

Mało kto spacerując po zabrzańskim rynku zdaje sobie sprawę, że pod warstwą kostki brukowej i asfaltu kryje się sieć dawnych piwnic i korytarzy sięgających jeszcze czasów średniowiecza. Zabrze, choć kojarzone głównie z epoką industrialną, posiada starówkę o znacznie starszym rodowodzie. Pod kamienicami przy ulicy Wolności oraz w okolicach placu Wolności archeolodzy natrafili na fragmenty murów obronnych z XIV wieku. Szczególnie ciekawym odkryciem były pozostałości baszty, która niegdyś strzegła wschodniego wjazdu do miasta. Dziś są one dostępne tylko dla nielicznych – badaczy i konserwatorów zabytków. Mieszkańcy często mijają te miejsca, nie wiedząc, że pod ich stopami spoczywają fundamenty dawnych warsztatów rzemieślniczych oraz magazynów soli i zboża.

Niemy świadek – kaplica, która przetrwała zawieruchę dziejów

W samym sercu starego miasta, przy zbiegu ulic Piastowskiej i Powstańców Śląskich, stoi niepozorna kaplica pw. Świętego Józefa. Niewielu przechodniów wie, że jest to jeden z najstarszych zachowanych obiektów sakralnych w Zabrzu, pochodzący z początku XVII wieku. Przez lata pełniła funkcję nie tylko miejsca kultu, ale też schronienia dla mieszkańców podczas wojen śląskich. Wewnątrz znajdują się unikatowe freski, które przez dekady były zamalowane warstwą tynku. Odkryto je dopiero w latach 90. XX wieku podczas prac remontowych. Co więcej, pod posadzką kaplicy znajduje się krypta, w której spoczywają szczątki dawnych właścicieli ziemskich z rodu von Welczek. Według lokalnych przekazów, część pochówków została przeniesiona w nieznane miejsce w obawie przed profanacją podczas II wojny światowej.

Ukryte inskrypcje i tajemnicze symbole na fasadach

Przechadzając się wąskimi uliczkami zabrzańskiej starówki, warto zwrócić uwagę na detale architektoniczne, które często umykają uwadze. Na fasadzie kamienicy przy ulicy Dworcowej 5, tuż nad oknami pierwszego piętra, znajduje się wyryty w kamieniu symbol krzyża maltańskiego oraz data 1723. Niewiele osób wie, że budynek ten był kiedyś siedzibą zakonu joannitów, którzy prowadzili tu przytułek dla podróżnych. Z kolei na tyłach budynku przy ulicy Wolności 32, w bramie prowadzącej na podwórze, można dostrzec wyblakłe inskrypcje w języku niemieckim. Są to nazwiska rzemieślników – kowali i bednarzy – którzy w XVIII wieku mieli w tym miejscu swoje warsztaty. Co ciekawe, podczas modernizacji sieci wodociągowej w 2019 roku robotnicy natknęli się na podziemny kanał, który według starych map mógł łączyć ratusz z dawnym klasztorem franciszkanów. Kanał został zasypany, ale jego istnienie potwierdzają zarówno dokumenty archiwalne, jak i relacje starszych mieszkańców, którzy pamiętają opowieści o "tajemnym przejściu pod rynkiem".

Zabrzańskie Stare Miasto skrywa wiele takich sekretów – od zapomnianych pieców chlebowych w piwnicach po fragmenty gotyckich okien zamurowanych w ścianach późniejszych kamienic. Każda z tych historii to fragment układanki, która pozwala zrozumieć, że Zabrze to nie tylko miasto węgla i stali, ale także miejsce o bogatej, wielowarstwowej przeszłości, która wciąż czeka na odkrycie.

  • Pod rynkiem znajduje się sieć piwnic z XIV wieku, w tym pozostałości baszty obronnej.
  • Kaplica Świętego Józefa kryje zamalowane freski i kryptę z nieznanymi pochówkami.
  • Na fasadzie przy ulicy Dworcowej 5 widnieje krzyż maltański z 1723 roku – ślad po joannitach.
  • W bramie przy Wolności 32 zachowały się inskrypcje dawnych rzemieślników.
  • Istnieje legenda o podziemnym tunelu łączącym ratusz z klasztorem, potwierdzona wykopaliskami.
Udostępnij:

Czytaj dalej

Sport

Stare kino Roma i inne legendy rozrywki w Zabrzu

Kino Roma – świadek złotej ery filmowej Kino Roma, usytuowane przy ulicy Wolności w Zabrzu, było nie tylko miejscem wyświetlania filmów, ale prawdziwym symbolem przedwojennej i powojennej rozrywki. Otwarte w 1931 roku, jeszcze w czasach gdy miasto nosiło nazwę Hindenburg, repreze

Biznes

Gdzie w Zabrzu nauczyć się śląskiej godki? Przewodnik po dostępnych możliwościach

Dlaczego warto uczyć się śląskiej godki? Śląska godka to nie tylko zbiór regionalnych słów, ale przede wszystkim nośnik tożsamości i tradycji Górnego Śląska. W Zabrzu, mieście o bogatej górniczej historii, znajomość godki bywa kluczem do zrozumienia lokalnej kultury, humoru i cod

Kultura

Zielone płuca Zabrza – parki, lasy i skwery

Miasto w otulinie zieleni – dziedzictwo przyrodnicze Zabrza Zabrze, kojarzone przede wszystkim z przemysłową historią Górnego Śląska, od lat udowadnia, że nowoczesna urbanistyka może iść w parze z naturą. Ponad 30% powierzchni miasta stanowią tereny zielone – parki, lasy, skwery

Sport

Krok po kroku: Jak sprawnie zarejestrować samochód w Wydziale Komunikacji w Zabrzu?

1. Gdzie i kiedy załatwisz formalności? – lokalizacja i godziny pracy Rejestracja pojazdu w Zabrzu odbywa się w Wydziale Komunikacji Urzędu Miejskiego, który mieści się przy ulicy Powstańców Śląskich 5-7 (budynek B, II piętro). Aby uniknąć kolejek, warto zaplanować wizytę w godzi

Kultura

Karta Mieszkańca w Zabrzu – krok po kroku. Jak złożyć wniosek i jakie daje korzyści?

Dlaczego warto mieć Kartę Mieszkańca? Karta Mieszkańca to nie tylko plastikowy dokument, ale przede wszystkim klucz do tańszych usług i wydarzeń w mieście. Posiadacze karty mogą liczyć na zniżki w instytucjach kultury, na basenach, w komunikacji miejskiej oraz u lokalnych przedsi

Sport

Wydarzenia cykliczne w Zabrzu – kalendarz na cały rok

Zabrze, choć kojarzone przede wszystkim z górniczym dziedzictwem, to także miasto tętniące życiem kulturalnym i sportowym przez cały rok. Mieszkańcy oraz turyści mogą liczyć na bogaty wachlarz cyklicznych imprez – od plenerowych festynów, przez kameralne koncerty, aż po sportowe